Poprawnie zbudowane zdanie to podstawa komunikacji. Pokażę Ci w tej lekcji jasny i przejrzysty przegląd zdań w niemieckim. Poznasz różne rodzaje zdań w niemieckim oraz ich budowę.
Dowiesz się, jaki może być szyk zdania, a na końcu znajdziesz ćwiczenia na zdania w niemieckim.
Zdania w języku niemieckim nie zawsze buduje się tak, jak w języku polskim. W zdaniach złożonych trzeba się kierować pewnymi zasadami. Przygotowałam dla Ciebie takie sprytne zestawienie rodzajów zdań w niemieckim. No to start!
Najprostszym rodzajem zdania w niemieckim jest zdanie pojedyncze (einfacher Satz), czyli takie, którym wyrażamy jedną prostą myśl. Możemy komuś coś oznajmić, o coś zapytać albo czemuś zaprzeczyć. Przyjrzyjmy się teraz bliżej zdaniom oznajmującym.
Za pomocą zdania oznajmującego (Aussagesatz) przekażesz po prostu komuś jakąś informację, powiadomisz o jakimś fakcie. Tutaj znajdziesz lekcję o zdaniu oznajmującym.
A teraz pokażę Ci na prostym przykładzie przekrój zdania oznajmującego w różnych czasach, a także z czasownikiem modalnym:
| Zdanie oznajmujące w niemieckim we wszystkich czasach | ||
| Rodzaj zdania | Przykład | Tłumaczenie |
| Oznajmujące Präsens | Wir feiern meinen Geburtstag. | Świętujemy moje urodziny. |
| Oznajmujące Präsens + modalny | Wir können meinen Geburtstag feiern. | Możemy świętować moje urodziny. |
| Oznajmujące Präteritum | Wir feierten meinen Geburtstag. | Świętowaliśmy moje urodziny. |
| Oznajmujące Präteritum + modalny | Wir konnten meinen Geburtstag feiern. | Mogliśmy świętować moje urodziny. |
| Oznajmujące Perfekt | Wir haben meinen Geburtstag gefeiert. | Świętowaliśmy moje urodziny. |
| Oznajmujące Perfekt + modalny | Wir haben meinen Geburtstag feiern können. | Mogliśmy świętować moje urodziny. |
| Oznajmujące Futur I | Wir werden meinen Geburtstag feiern. | Będziemy świętować moje urodziny. |
| Oznajmujące Futur I + modalny | Wir werden meinen Geburtstag feiern können. | Będziemy mogli świętować moje urodziny. |
Czasami orzeczenie w zdaniu w niemieckim składa się z dwóch czasowników (np. główny + modalny) lub z jednego dwuczłonowego czasownika (np. rozdzielnie złożony). Wtedy druga część orzeczenia wędruje na koniec zdania. Taka konstrukcja nazywa się „Satzklammer”, bo te dwie części orzeczenia tak jakby „ogradzają” pozostałe wyrazy. Zobacz:
Przejdź do lekcji o Satzklammer, żeby dowiedzieć się więcej.
A jak wygląda zdanie pytające w niemieckim? Zobacz sam/-a.
Zdanie pytające (Fragesatz) w niemieckim zbudujesz na trzy sposoby, np.:
W lekcji o pytaniach po niemiecku poznasz wszystkie ich rodzaje i sposób ich budowy.
Przejdźmy teraz do zdań przeczących.
Zdanie z zaprzeczeniem w języku niemieckim wyrazisz za pomocą „nein”, „nicht” lub ”kein”, np.:
Zajrzyj koniecznie do lekcji o przeczeniach w niemieckim.
To już cały przegląd zdań prostych, teraz czas na zdania złożone.
Zdanie złożone, jak sama nazwa mówi, składa się z dwóch lub więcej „podzdań”. Mamy najczęściej jakieś zdanie główne i zdanie poboczne. Często są one połączone spójnikiem (bo, dlatego, że itd.).
Zobacz, jakie rodzaje zdań złożonych występują w języku niemieckim.
Finalsatz odpowiada na pytania: po co? dlaczego? w jakim celu? Pozwala ono więc wyjaśnić cel jakiejś czynności. Takie zdanie buduje się za pomocą spójników: damit / um…zu (aby, żeby) i używa się w nich szyku końcowego, np.:
Zajrzyj do lekcji o Finalsatz – tam Ci wszystko dokładnie wyjaśnię.
Modalsatz wyjaśnia, jak lub w jaki sposób coś się dzieje/stało. Trzeba w nim użyć odpowiedniego spójnika, np. indem, dadurch dass (przez to że), ohne dass (pomimo że) lub anstatt dass (zamiast), np.:
W lekcji o Modalsatz dowiesz się dokładnie, jak je budować.
Konditionalsatz to zdanie warunkowe, które odpowiada na pytania: kiedy? pod jakim warunkiem? w jakim przypadku? Zbudujesz je przeważnie za pomocą spójnika „wenn” (kiedy, jeśli), np.
Zerknij do lekcji o Konditionalsatz – tam wyjaśnię Ci je krok po kroku.
Konsekutivsatz to zdanie skutkowe, więc wyjaśnia ono skutek lub wynik jakiejś czynności. Najczęściej używa się w nim spójnika „sodass” (i dlatego, tak że), np.
W lekcji o Konsekutivsatz nauczysz się budować takie zdania.
W Kausalsatz wyjaśniamy przyczynę czegoś, więc odpowiadamy na pytania: dlaczego? z jakiego powodu? Najczęściej używa się w nim spójników: weil, da, denn (bo, ponieważ). Szyk w tym pobocznym zdaniu jest, zależnie od użytego spójnika, końcowy lub prosty, np.:
W lekcji o Kausalsatz nauczysz się tej konstrukcji od A do Z.
Temporalsatz to kolejny rodzaj zdania pobocznego w niemieckim. Wyjaśniamy w nim „okoliczności czasowe” – kiedy? od kiedy? jak długo? itp. za pomocą spójników takich jak: während (podczas gdy), nachdem (po tym jak), sobald (skoro tylko), solange (jak długo) itd. Stosujemy tu szyk końcowy, np.:
Zajrzyj do lekcji o Temporalsatz i zobacz, że to nie takie trudne.
I to tyle, a jak to jest z szykiem zdania w niemieckim? Zobacz!
W języku niemieckim są trzy rodzaje szyku zdania: prosty, przestawny i końcowy. W każdej z tych wersji podmiot i orzeczenie znajdują się w innym miejscu w zdaniu. O tym, jaki szyk trzeba zastosować, decydują pewne czynniki. W lekcji o szyku zdania w niemieckim wyjaśnię Ci dokładnie, jak to działa.
Przejdźmy teraz do innych, bardzo przydatnych konstrukcji zdań w niemieckim.
W niemieckim jest kilka konstrukcji, które bardzo ułatwiają komunikację. Sam/-a się przekonaj.
Za pomocą zdania z „je … desto” zbudujesz zdanie porównawcze (Komparativsatz), czyli takie, w którym porównasz dwie cechy, np.:
Więcej o tej konstrukcji nauczysz się w lekcji o zdaniach porównawczych z „je … desto”.
„Es gibt” oznacza po prostu, że coś (nieokreślonego) jest / istnieje. Ta konstrukcja jest bardzo często używana w niemieckim. Bez znaczenia na liczbę osób czy rzeczy, o których mówimy, „es gibt” pozostaje w tej samej formie, np.:
Zaimek nieokreślony „man” w niemieckim występuje jako podmiot w zdaniu i wyraża bliżej nieokreśloną rzecz lub osobę, np.:
W lekcji: zaimek nieokreślony wyjaśnię Ci zdania z „man”.
Chcesz poćwiczyć zdania w języku niemieckim? Tutaj znajdziesz interaktywne ćwiczenia na różne typy zdań w języku niemieckim.
Zdania w niemieckim dzielą się na pojedyncze (einfache Sätze) i złożone (zusammengesetzte Sätze). Wśród zdań pojedynczych wyróżnia się zdania oznajmujące (Aussagesätze), pytające (Fragesätze), przeczenia (Negation). Najważniejsze zdania złożone to zdania okolicznikowe celu (Finalsätze), zdania okolicznikowe sposobu (Modalsätze), zdania warunkowe (Konditionalsätze), zdania przyczynowe (Kausalsätze), zdania skutkowe (Konsekutivsätze) i zdania czasowe (Temporalsätze).
Budując zdanie po niemiecku trzeba znać kilka reguł. Najważniejsza zasada dotyczy kolejności wyrazów w zdaniu (szyku zdania). W standardowym zdaniu oznajmującym na 1. miejscu stoi osoba (podmiot), potem czasownik (orzeczenie), a potem reszta zdania.
Szyk zdania to kolejność poszczególnych wyrazów (konkretnie podmiotu i orzeczenia) w zdaniu. W niemieckim są na to stałe zasady, których trzeba przestrzegać, żeby zdanie było poprawne gramatycznie. Wyróżnia się trzy rodzaje szyku zdania w niemieckim: prosty, przestawny i końcowy. W szyku prostym na 1. miejscu jest podmiot (osoba), a na drugim orzeczenie (czasownik). Szyk przestawny to odwrotność prostego, czyli najpierw orzeczenie, a potem podmiot. Szyk końcowy oznacza, że czasownik stoi na końcu zdania. O tym, jaki szyk trzeba zastosować, decyduje kilka czynników, np. użyty w zdaniu spójnik.
Zdania złożone składają się z dwóch innych zdań, np. ze zdania głównego (Hauptsatz) i pobocznego (Nebensatz). Oba te zdania składowe połączone są najczęściej spójnikiem, np. weil (ponieważ), und (i). Przykładem zdania pobocznego w niemieckim jest Kausalsatz, czyli zdanie przyczynowe, które wyjaśnia przyczynę jakiegoś zdarzenia w zdaniu głównym, np. „Ich kann heute nicht arbeiten, weil ich krank bin.“ (Nie mogę dziś pracować, ponieważ jestem chory.)
