Rzeczowniki złożone w niemieckim pomogą Ci wyrazić coś w krótszy sposób. W tej lekcji dowiesz się, jak je się tworzy oraz jak łatwo „odgadnąć” ich znaczenie i rodzajnik. Poznasz też 20 najpopularniejszych rzeczowników złożonych, a na końcu znajdziesz ćwiczenia na rzeczowniki złożone.
Rzeczowniki złożone – Proste wyjaśnienie
Rzeczowniki złożone składają się z co najmniej dwóch wyrazów.
Rzeczowniki złożone (Komposita) to rzeczowniki składające się z dwóch lub więcej wyrazów.
Zobacz:
das Kind + das Zimmer = das Kinderzimmer (pokój dziecięcy)
warten + das Zimmer = das Wartezimmer (poczekalnia)
schlafen + das Zimmer = das Schlafzimmer (sypialnia)
To tak jakbyś budował/-a z klocków lego za każdym razem coś zupełnie innego (rzeczownik o innym znaczeniu).
W języku niemieckim aż roi się od rzeczowników złożonych. Przydadzą Ci się one, by powiedzieć coś krócej, np.
zamiast:
ein Zimmer für Gäste (pokój dla gości)
powiesz:
ein Gästezimmer
Jak tworzy się rzeczownik złożony?
A oto instrukcja budowy rzeczowników złożonych (Komposita):
określenie rzeczownika (możliwe różne części mowy) + rzeczownik podstawowy
A w praktyce wygląda to tak:
das Frühstück (śniadanie) + die Pause (przerwa) = die Frühstückspause (przerwa śniadaniowa)
Pierwszy wyraz jest tu określeniem drugiego (przerwa – jaka? – śniadaniowa).
Uwaga
Czasami musisz dodać pomiędzy wyrazami mały łącznik, np.: „-s”, „-n”, „-en”, lub „-er”, które ułatwiają wymowę rzeczownika. Zobacz:
das Frühstück + die Pause = die Frühstück – s – pause (przerwa śniadaniowa)
die Straße + die Bahn = die Straße – n – bahn (tramwaj)
Przychodzą Ci już do głowy jakieś rzeczowniki złożone, których już używałaś/-eś w życiu codziennym, zanim poznałaś/-eś tą konstrukcję? 🙂
Złożony tylko z rzeczowników
Wiesz już, że rzeczownik złożony można zbudować z różnych części mowy (dwóch lub więcej!). Przyjrzyjmy się teraz dokładniej konstrukcjom z samych rzeczowników:
das Haus (dom) + die Aufgabe (zadanie) = die Hausaufgabe (zadanie domowe)
1) das Haus (dom) + 2) die Tür (drzwi) + 3) der Schlüssel (klucz) = der Haustürschlüssel (klucz do drzwi wejściowych / od domu)
Tu każdy wyraz jest określeniem kolejnego:
2) drzwi – jakie? – 1) od domu
3) klucz – jaki? – 1+2) do drzwi od domu
Złożony też z innych części mowy
Tak jak nasze klocki lego mają różne kolory, tak i rzeczowniki złożone zbudujesz też z różnych innych części mowy:
czasownik (bez –en) + rzeczownik podstawowy
bad-en (kąpać się) + das Zimmer (pokój) = das Badezimmer (łazienka)
przymiotnik + rzeczownik podstawowy
rot (czerwony) + der Wein (wino) = der Rotwein (czerwone wino)
neben (obok) + der Satz (zdanie) = der Nebensatz (zdanie poboczne)
Jak łatwo rozszyfrować znaczenie i rodzajnik rzeczownika złożonego?
Nie wiesz, co oznacza jakiś rzeczownik złożony? Rozszyfruj najpierw znaczenie jego poszczególnych części! Zdradzę Ci bardzo prosty sposób:
Weźmy na przykład: der Wintermantel
podziel wyraz na osobne części: Winter + Mantel
przetłumacz ostatni wyraz: Mantel = płaszcz
zadaj sobie pytanie „jaki? / jaka? / jakie?”: jaki płaszcz?
przetłumacz pierwszy wyraz: Winter = zima
czyli der Wintermantel = płaszcz zimowy
A jak rozpoznać rodzajnik rzeczownika złożonego?
Zapamiętaj
Rzeczownik złożony ma zawsze taki rodzajnik (Artikel) jak rzeczownik podstawowy (ostatni wyraz): das Holz (drewno) + die Treppe (schody) = die Holztreppe (drewniane schody)
20 popularnych rzeczowników złożonych używanych na co dzień – znasz je?
Rzeczowniki złożone nie są wymyślną konstrukcją, której używają tylko prawdziwi wyjadacze językowi. One są wszędzie i jestem pewna, że sam/-a już nie raz ich użyłaś/-eś, wcale o tym nie wiedząc? 🙂 Wybrałam dla Ciebie 20 popularnych rzeczowników złożonych:
Der Kleiderschrank – szafa na ubrania
Das Kinderzimmer – pokój dziecięcy (również inne pomieszczenia w domu to w większości rzeczowniki złożone – das Schlafzimmer, das Wohnzimmer, das Gästezimmer, das Badezimmer)
Das Geburtstagsgeschenk – prezent urodzinowy
Die Kaffeepause – przerwa na kawę
Das Reinigungsmittel – środek do czyszczenia
Der Bahnhof – dworzec kolejowy
Die Jahreszeit – pora roku
Das Wochenende – weekend (koniec tygodnia)
Der Autoschlüssel – kluczyk samochodowy
Der Blumenstrauß – bukiet kwiatów
Der Käsekuchen – sernik
Der Briefkasten – skrzynka na listy
Die Tischdecke – obrus
Das Holzfenster – okno drewniane
Das Wartezimmer – poczekalnia
Die Kaffeetasse – filiżanka kawy (do kawy)
Die Winterschuhe – buty zimowe
Der Kühlschrank – lodówka
Der Arbeitsplatz – miejsce pracy
A jeśli masz samochód, to na pewno masz też (usiądź, zanim przeczytasz :-)):
20. die Kraftfahrzeughaftpflichtversicherung – ubezpieczenie samochodu od odpowiedzialności cywilnej
W języku niemieckim występuje dużo rzeczowników, które składają się dwóch lub więcej wyrazów, np. schlafen (spać) + das Zimmer (pokój) = das Schlafzimmer (sypialnia). Są to właśnie rzeczowniki złożone.
Po co używa się się rzeczowników złożonych?
Dzięki nim powiesz coś krócej i prościej, np. zamiast: przerwa (die Pause), podczas której je się śniadanie (das Frühstück) użyj jednego rzeczownika złożonego: die Frühstückspause (przerwa śniadaniowa).
Jak zbudować rzeczownik złożony?
Potrzebujesz jeden rzeczownik podstawowy i jego określenie (np. czasownik lub inny rzeczownik), które stoi jako pierwsze: der Sommer (lato) + das Kleid (sukienka) = das Sommerkleid (jaka sukienka? letnia) O rodzajniku rzeczownika złożonego decyduje zawsze rzeczownik na ostatnim miejscu (tutaj: das Kleid).
Jakie są przykłady na rzeczowniki złożone?
Kilka z popularnych rzeczowników złożonych w niemieckim to: die Hausaufgabe, der Geburtstag, die Kaffeepause, das Wartezimmer, die Mittagspause, die Sommerferien, das Wochenende, der Käsekuchen, die Winterschuhe, der Briefkasten itd.
Dzięki, mam Twój komentarz! Pojawi się, gdy go zatwierdzę.
Nie udało się wysłać komentarza. Sprawdź pola i spróbuj ponownie za chwilę.
Masz pytanie? Pisz śmiało!
Czytam każdy komentarz — pytanie o gramatykę, uwaga do wpisu, własny przykład.
Wszystko mile widziane.